นักวิจัยพัฒนาแบบวัดการปรับตัวและบทบาทดูแลของครอบครัวผู้มีอาการโรคจิตครั้งแรกในบริบทไทย เริ่มจาก focus group ผู้ดูแล 17 คน สร้างข้อคำถามและทดสอบนำร่อง ก่อนแบ่งผู้ดูแล 343 คนจากโรงพยาบาลจิตเวช 4 แห่งเป็นกลุ่ม exploratory factor analysis 171 คนและ confirmatory factor analysis 172 คน ได้ FACRI 23 ข้อใน 4 มิติ อธิบายความแปรปรวน 68.71% และมี Cronbach's alpha รวม 0.94 ผลให้หลักฐานความเที่ยงตรงเบื้องต้น แต่ยังไม่ใช่แบบวินิจฉัยหรือหลักฐานผลต่อผู้ป่วย
ข้อค้นพบสำคัญ
- แบบวัดสุดท้ายมี 23 ข้อ แบ่งเป็น 4 มิติที่สะท้อนทั้งผลกระทบ การรู้จำอาการ และความท้าทายเชิงปฏิบัติของผู้ดูแล
- ใช้ผู้ดูแล 17 คนในขั้นเชิงคุณภาพ และผู้ดูแล 343 คนในขั้นหลัก โดยแบ่ง 171 คนสำหรับ EFA และ 172 คนสำหรับ CFA; โครงสร้าง 4 ปัจจัยอธิบายความแปรปรวนรวม 68.71%
- KMO เท่ากับ 0.91; แบบจำลอง second-order มี CFI 0.918, TLI 0.907, SRMR 0.0629 และ RMSEA 0.0864 ขณะที่ Cronbach's alpha รวมเท่ากับ 0.94
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
เครื่องมือที่ไวต่อบริบทวัฒนธรรมอาจช่วยทีมสุขภาพจิตค้นหาความต้องการครอบครัวได้เป็นระบบตั้งแต่ระยะแรกและออกแบบบริการสนับสนุนเฉพาะด้าน งานยังเพิ่มตัวอย่างการพัฒนาแบบวัดนอกบริบทตะวันตก แต่ต้องมีการตรวจความเที่ยงตรงในพื้นที่อื่นก่อนใช้กว้าง
บทบาทของนักวิจัยไทย
Wilai Napa, Nantiya Ekathikhomkit และ Pennapa Unsanit จากโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับ Patraporn Bhatarasakoon จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พัฒนาเครื่องมือจากประสบการณ์ผู้ดูแลไทยโดยตรง
ข้อจำกัดที่ควรรู้
ใช้ purposive sampling จากโรงพยาบาลจิตเวช 4 แห่งในสองภูมิภาค และแบ่งตัวอย่างชุดเดียวเป็น EFA/CFA โดยยังไม่มี cohort ภายนอก ไม่มี test–retest, criterion หรือ convergent validity และ responsiveness แบบจำลองต้องเพิ่ม correlated residuals และ RMSEA ราว 0.086 สื่อถึงความพอดีระดับยอมรับได้หรือก้ำกึ่ง ไม่ใช่ยอดเยี่ยม จึงไม่ควรใช้แทนการประเมินทางคลินิก