การศึกษาแบบไปข้างหน้าที่ HIV-NAT กรุงเทพฯ ติดตามผู้มีเอชไอวีอายุอย่างน้อย 50 ปีจำนวน 291 คน ระหว่างปี 2015–2024 โดย 60 คนหรือ 20.6% เข้าเกณฑ์ภาวะตับอักเสบจากความผิดปกติทางเมแทบอลิซึม หรือ MASH ณ จุดเริ่มต้น ตลอดค่ามัธยฐานการติดตาม 5.9 ปี กลุ่ม MASH มีคะแนนการรู้คิด MoCA ลดลงมากกว่ากลุ่มไม่มี MASH หลังปรับปัจจัยเมแทบอลิซึม สังคม และเอชไอวีหลายรายการ ขณะที่ MASLD ที่ยังไม่เข้าเกณฑ์ MASH ไม่สัมพันธ์กับการลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ผลสนับสนุนการเฝ้าระวังร่วมระหว่างสุขภาพตับกับการรู้คิด แต่ยังเป็นความสัมพันธ์ ไม่ใช่หลักฐานว่าการรักษา MASH จะป้องกันการเสื่อมได้
ข้อค้นพบสำคัญ
- ผู้เข้าร่วม 291 คนเป็นชาย 60.5% อายุมัธยฐาน 54.4 ปี และ 60 คนหรือ 20.6% เข้าเกณฑ์ MASH ณ จุดเริ่มต้น
- ในช่วงอายุ 50–80 ปี กลุ่ม MASH มีค่าเฉลี่ยคะแนน MoCA ลดลง -4.79 คะแนน ช่วงความเชื่อมั่น 95% -7.49 ถึง -2.09 เทียบกับ -0.94 คะแนน ช่วงความเชื่อมั่น 95% -2.20 ถึง -0.32 ในกลุ่มไม่มี MASH โดย p-interaction=0.007
- MASLD ณ จุดเริ่มต้นโดยรวมไม่สัมพันธ์กับการลดลงด้านการรู้คิดอย่างมีนัยสำคัญ จึงไม่ควรเหมารวมไขมันพอกตับทุกระดับเป็นความเสี่ยงเท่ากัน
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
เมื่อผู้มีเอชไอวีมีอายุยืนขึ้น ภาวะเมแทบอลิซึม โรคตับ และสุขภาพสมองกลายเป็นประเด็นการดูแลระยะยาวร่วมกัน งานนี้เสนอ MASH เป็นสัญญาณสำหรับการเฝ้าระวังการรู้คิดและจัดการความเสี่ยงหัวใจ–เมแทบอลิซึมในคลินิกเอชไอวี อย่างไรก็ตาม ประโยชน์ของการคัดกรอง FAST หรือการรักษา MASH ต่อการชะลอ MoCA ยังต้องพิสูจน์ด้วย cohort ภายนอกและการทดลองแทรกแซง
บทบาทของนักวิจัยไทย
ผู้เขียนเจ็ดคนมีสังกัดในประเทศไทยผ่านคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ HIV-NAT สภากาชาดไทย โดยใช้เครื่องมือ MoCA ฉบับไทยและข้อมูลติดตามระยะยาวจากกรุงเทพฯ งานจึงตอบคำถามสุขภาพผู้สูงวัยที่อยู่ร่วมกับเอชไอวีด้วยข้อมูลไทยโดยตรง พร้อมความร่วมมือจาก Kirby Institute ประเทศออสเตรเลีย
ข้อจำกัดที่ควรรู้
MASH ถูกจำแนกด้วย FAST ซึ่งเป็นเครื่องมือไม่รุกล้ำ ไม่ใช่ผลชิ้นเนื้อตับ และ MoCA เป็นแบบคัดกรอง ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคสมองเสื่อม การมีจุดประเมินการรู้คิดหลักเพียงช่วงเริ่มต้นกับติดตามจำกัดรายละเอียดของเส้นทางการเปลี่ยนแปลง กลุ่มตัวอย่างมาจากศูนย์เดียวในกรุงเทพฯ และผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่ได้รับการดูแลเอชไอวีต่อเนื่อง จึงอาจไม่แทนประชากรอื่น แม้ปรับปัจจัยหลายรายการก็ยังมีปัจจัยกวนตกค้าง และผลไม่ยืนยันเหตุและผลหรือประโยชน์ของการรักษา MASH
ตรวจสอบแหล่งต้นทาง
Journal of the International AIDS SocietyJournal of the International AIDS Society↗DOI: 10.1002/jia2.70215