งานวิจัยไทย
ที่โลกกำลังจับตา

ผู้ย้ายถิ่นเลือกพักรักษาวัณโรคหลายเดือน เพราะอยากหายแต่ติดข้อจำกัดค่าใช้จ่าย การเดินทาง และเอกสาร

การศึกษาเชิงคุณภาพหลายมุมมองที่สถานพักฟื้นวัณโรคของ SMRU ในอำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก สำรวจเหตุผลที่ผู้ย้ายถิ่นเลือกการรักษาแบบพักค้างระยะยาว งานครอบคลุมผู้ป่วยไม่ซ้ำ 37 คน—33 คนเลือกสถานพักฟื้นและ 4 คนเลือกการรักษาแบบ DOTS ในชุมชน—พร้อมการสัมภาษณ์บุคลากรสุขภาพ 5 คน ผลจัดเป็นสามประเด็น: ความต้องการหายจากโรค อุปสรรคต่อการวินิจฉัยและการรักษา และการสนับสนุนจากชุมชนกับองค์กร

ผู้ป่วยเบาหวานในเอธิโอเปียรู้ว่าควรดูแลตัวเองอย่างไร แต่ยาขาดและค่าใช้จ่ายทำให้ความรู้ไม่พอ

งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้ศึกษาประสบการณ์ดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลสามแห่งของเอธิโอเปียตอนใต้ ผู้เข้าร่วม 21 คนประกอบด้วยผู้ป่วย 12 คนและบุคลากรสุขภาพ 9 คน ผู้ป่วยอธิบายว่าการกินยา อาหาร การออกกำลัง การดูแลเท้า และการตรวจน้ำตาลเป็นงานประจำที่ต้องต่อรองกับข้อจำกัดด้านเงิน ยาขาด ความเชื่อ วัตถุดิบอาหาร การสนับสนุน และระบบบริการ ผู้ป่วยมักเน้นข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง ขณะที่บุคลากรให้น้ำหนักกับความรู้และการลืมคำแนะนำมากกว่า การให้คำปรึกษาที่ต่อเนื่อง ความพร้อมของยา และเครือข่ายเพื่อนผู้ป่วยจึงเป็นข้อเสนอสำคัญ แต่เป็นข้อเสนอจากการสัมภาษณ์ ไม่ใช่ผลทดลองประสิทธิผล

สำรวจ 5 ประเทศพบ ‘ชีวเศรษฐกิจป่าไม้’ ยังเป็นคำไม่คุ้น แม้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเห็นบทบาทภาคป่าไม้ร่วมกัน

การศึกษาเปรียบเทียบนี้สำรวจผู้มีส่วนได้ส่วนเสียแบบเจาะจง 336 คนในเช็กเกีย สโลวาเกีย ไทย ลาว และเวียดนาม เพื่อดูว่าพวกเขาเข้าใจและประเมินชีวเศรษฐกิจป่าไม้อย่างไร ผู้ตอบคุ้นกับการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนและเศรษฐกิจหมุนเวียนมากกว่าคำว่า ‘ชีวเศรษฐกิจ’ และมุมมองต่อการนำแนวคิดไปใช้แตกต่างกันตามกรณีประเทศ แบบจำลองถดถอยพบความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ว่ามีการนำชีวเศรษฐกิจไปใช้ในระดับสูงกับประเทศ อายุ การศึกษา ความเข้าใจเป้าหมาย การสนับสนุนเชิงนโยบาย และการประเมินภาคอุตสาหกรรมป่าไม้ อย่างไรก็ตาม ผลสะท้อนเฉพาะกลุ่มตัวอย่างที่คัดเลือกมา ไม่ใช่ประชากรทั้งประเทศ และไม่ควรตีความเป็นเหตุและผล

ความเสี่ยงโรคจากสัตว์ในชนบทน่านไม่ได้มาจากพฤติกรรมลำพัง—น้ำขาด ป่าเปลี่ยน และระบบอาหารเชื่อมความเสี่ยงห้ารอยต่อ

นักวิจัยศึกษาวิถีชีวิตและเงื่อนไขที่อาจเอื้อต่อการแพร่เชื้อข้ามชนิดในสี่หมู่บ้านชนบทของจังหวัดน่าน แล้วจัดข้อมูลเป็นห้ารอยต่อ: คน–สัตว์ คน–สิ่งแวดล้อม คน–คน สัตว์–สัตว์ และสัตว์–สิ่งแวดล้อม ภาพรวมไม่ได้ชี้ว่าชุมชน “ขาดความรู้” อย่างเดียว การสัมผัสสัตว์ การชำแหละและเตรียมอาหาร น้ำไม่พอ น้ำปนเปื้อน ขยะ การเปลี่ยนป่า เกษตรเข้มข้น สัตว์ต่างชนิดอยู่ใกล้กัน และการสื่อสารหลายภาษาเชื่อมกันเป็นระบบ ผู้นำชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านถูกมองว่าเป็นผู้ส่งสารที่น่าเชื่อถือ งานจึงเสนอการศึกษาที่มีทั้งความรู้ ทักษะ เครื่องมือใช้จริง และความเข้าใจข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง แต่ยังไม่ได้สร้างหรือทดสอบผลของ intervention ขั้นสุดท้าย

เศษครัสเตเชียนมีสารมูลค่าสูง แต่เทคโนโลยีสกัด ‘สีเขียว’ ยังขาด LCA และหลักฐานระดับโรงงาน

บทความทบทวนนี้เปรียบเทียบการใช้กรด–ด่างและตัวทำละลายแบบดั้งเดิมกับ supercritical fluid extraction, enzymatic hydrolysis, pulsed electric fields, ultrasound, cold plasma, microwave, high-pressure processing และ deep eutectic solvents เพื่อกู้คืนสารออกฤทธิ์จากผลพลอยได้ของครัสเตเชียน ผู้เขียนสรุปว่าไม่มีเทคโนโลยีเดียวเหมาะกับทุกผลิตภัณฑ์: วิธีดั้งเดิมยังได้เปรียบด้านความง่ายและความพร้อม ส่วนวิธีใหม่อาจลดสารเคมีหรือรักษาคุณภาพสารได้ดีขึ้นแต่ติดข้อจำกัดด้านอุปกรณ์ ต้นทุน พลังงาน การทำซ้ำ และการทดสอบระดับนำร่อง คุณค่าของงานจึงอยู่ที่การจัดแผนที่ทางเลือกและช่องว่าง มากกว่าการพิสูจน์ว่าเทคโนโลยีใด ‘ยั่งยืนที่สุด’

เพชรบูรณ์คัดกรองไวรัสตับอักเสบซี 97.3%; ผู้มีผล SVR12 หาย 96.4% แต่ยังไม่ยืนยันการหยุดแพร่เชื้อ

โครงการ micro-elimination ของเพชรบูรณ์ใช้หน่วยบริการปฐมภูมิและโรงพยาบาลอำเภอใน 11 อำเภอเชื่อมการตรวจ anti-HCV จากปลายนิ้ว การยืนยัน HCV RNA และการรักษา sofosbuvir/velpatasvir 12 สัปดาห์ภายใต้หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ระหว่างปี 2020–เมษายน 2026 มีผู้ได้รับการคัดกรอง 389,547 จากเป้าหมาย 400,567 คน (97.25%) ผู้มีผล anti-HCV reactive 18,340 คนได้รับการยืนยัน RNA 14,845 คน (80.94%) และพบเชื้อออกฤทธิ์ 10,996 คน ในผู้มีสิทธิรักษา 8,961 คน มี 8,842 คนรับยา (98.67%); ใน 6,719 คนที่ประเมิน SVR12 ได้ 6,474 คนหาย (96.35%) ผลแสดงความเป็นไปได้ของ test-to-treat ระดับจังหวัด แต่ยังไม่ใช่การยืนยันว่าอุบัติการณ์หรือการเสียชีวิตลดถึงเกณฑ์ elimination

สี่ประเทศมีนโยบายกำกับการใช้ยาต้านจุลชีพแล้ว แต่ 16 โรงพยาบาลทำได้เฉลี่ย 72% และการอบรมยังตามหลัง

การศึกษานี้เชื่อมการประเมินสามระดับ ได้แก่ นโยบายประเทศ ระบบโรงพยาบาล และพฤติกรรมบุคลากร ในอินโดนีเซีย เนปาล ไทย และเวียดนามระหว่างปี 2022–2023 ผู้เข้าร่วมรวม 486 คนจาก 16 โรงพยาบาล ทุกประเทศมีนโยบาย antimicrobial stewardship หรือ AMS แต่เงินสนับสนุน การบังคับใช้ การอบรม การใช้ข้อมูลจุลชีววิทยา และการประสานข้ามโครงการยังไม่สม่ำเสมอ โรงพยาบาลได้คะแนน G-ASET เฉลี่ย 72% โดยหมวดติดตามและรายงานสูงสุด 75% และหมวดอบรมต่ำสุด 66% โรงพยาบาลไทยสองแห่งได้ 81.3% และ 80.6% แต่หมวดอบรมได้เพียง 50% ทั้งคู่ ผลจึงชี้ช่องว่างเชิงระบบที่แก้ได้ แต่ไม่ใช่การทดลองที่พิสูจน์ว่ามาตรการใดลดการใช้ยาปฏิชีวนะ เชื้อดื้อยา หรือการเสียชีวิต

ทบทวน 20 ปีชี้โรคเขตร้อนจากสัตว์ในลาว–กัมพูชายังถูกซ่อนด้วยข้อจำกัดห้องแล็บและระบบเฝ้าระวังแยกส่วน

บทความสังเคราะห์งานตีพิมพ์และโครงการเฝ้าระวังระยะยาวที่จุดเชื่อมสัตว์–คนในลาวและกัมพูชา ครอบคลุม Taenia solium, Trichinella, Streptococcus suis, rickettsiae, melioidosis, hepatitis E และ Japanese encephalitis ข้อสรุปร่วมคือโรคยังถูกตรวจไม่พบเพราะห้องแล็บจำกัด ระบบคน–สัตว์–สิ่งแวดล้อมไม่เชื่อมกัน และความเสี่ยงผูกกับการเลี้ยงสัตว์รายย่อย การฆ่าสัตว์นอกระบบ การกินเนื้อดิบ ตลาดสด และอาชีพที่สัมผัสสัตว์ งานเสนอให้ขยายการเฝ้าระวังในโรงฆ่าสัตว์ สัตว์ sentinel ตลาด และสิ่งแวดล้อมร่วมกับการสื่อสารที่เข้าใจวิถีชีวิต อย่างไรก็ดี นี่เป็น narrative synthesis ไม่ใช่ systematic review หรือการสำรวจประเทศชุดเดียว จึงใช้ระบุรูปแบบและช่องว่างได้ แต่ใช้คำนวณภาระโรคปัจจุบันไม่ได้

ข้อมูลผู้ป่วย 13,386 รายในสุมาตราชี้ มาลาเรียนำเข้ากระจุกในประชากรเคลื่อนย้าย ขณะที่บริบทระดับอำเภอสัมพันธ์กับการกำจัดโรค

งานนี้ใช้ข้อมูลเฝ้าระวังรายบุคคลช่วงปี 2019–2021 เพื่ออธิบายทั้งรูปแบบผู้ป่วยมาลาเรียและปัจจัยระดับอำเภอที่สัมพันธ์กับการกำจัดโรคในสุมาตรา จาก 13,386 ราย Plasmodium vivax คิดเป็น 71.8% และใน 11,390 รายที่สอบสวนแหล่งติดเชื้อ มี 15.3% เป็นคดีนำเข้า โมเดลหลายระดับพบความสัมพันธ์กับประชากรเคลื่อนย้ายและหลายลักษณะทางคลินิก ขณะที่การกำจัดระดับอำเภอสัมพันธ์กับดัชนีพัฒนามนุษย์ที่สูงกว่า ภาระในอดีตที่ต่ำกว่า และอำเภอข้างเคียงที่ยังเป็นพื้นที่โรคน้อยกว่า ผลเป็นหลักฐานเชิงสังเกตจากระบบรายงาน ไม่ใช่การพิสูจน์เหตุ–ผลของนโยบายใด

ทบทวน 52 งานชี้ มาลาเรียในประชากรเคลื่อนย้ายลุ่มน้ำโขงมีภาระต่ำแต่ซ่อนตัวในชายแดน ป่า และการติดเชื้อไร้อาการ

งานสังเคราะห์นี้ตรวจหลักฐานมาลาเรียในประชากรย้ายถิ่นและเคลื่อนย้ายของอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ครอบคลุมระบาดวิทยา การเข้าถึงบริการ การป้องกัน และปัญหาระบบสุขภาพ จาก 847 ระเบียนมี 52 งานผ่านเกณฑ์ ภาระโรคที่รายงานโดยรวมต่ำแต่แตกต่างกันมากและยังมีแหล่งแพร่เชื้อซ่อนเร้นจากการติดเชื้อไร้อาการหรือระดับเชื้อต่ำในพื้นที่ชายแดนและป่า อุปสรรคเชิงโครงสร้างทำให้วินิจฉัยล่าช้า ใช้มาตรการป้องกันไม่สม่ำเสมอ และพึ่งบริการนอกระบบหรือข้ามแดน การทบทวนชี้ช่องว่างของการประเมิน intervention มากกว่าจะพิสูจน์ว่าวิธีใดได้ผลดีที่สุด

ความยืดหยุ่นของผู้ดูแลผู้ป่วยมะเร็งในครอบครัว: การทบทวนแบบกำหนดขอบเขต

จากการควบคุมสู่การขจัด: ทำให้การยุติปัญหาฟันผุเป็นเป้าหมายที่เป็นไปได้